Pik eens een groen filmpje mee

©Hitty Evia/Flickr Creative Commons

Zat u gisteravond voor de buis naar een recente Vlaamse film te kijken, dan is de kans groot dat het een groene film was. Het Vlaams Audiovisueel Fonds begeleidt sinds 2013 filmmakers in duurzaam filmen. Het VAF breit dit academiejaar aan dit traject een vervolg in de filmscholen, met steun van het Fonds Duurzaam Materialen- en Energiebeheer.

Wat is een duurzame film?

Een duurzame film is een film die probeert om de ecologische voetafdruk van de productie zoveel mogelijk te beperken: om dus de impact op het milieu van het transport van materiaal en mensen, het energieverbruik, de catering of de verwarming zoveel mogelijk te beperken. 

Hoe maak je een film duurzaam?

“Op alle aspecten van de productie is ecologische winst te boeken,” zegt Siebe Dumon van het VAF, “maar het grootste verschil kan je maken met het transport van materiaal, cast en crew, en het gebruik van energiezuinig of gerecycled materiaal.” Samen goed voor 66% van de CO2-uitstoot van de Vlaamse film, zo bleek uit de nulmeting die het VAF in 2013 deed.

Hoe pak je duurzaam filmen aan?

Aangezien transport de grote slokop is, kan daar met enkele “logische ingrepen” veel bereikt worden. “Filmlocaties kiezen die dicht bij elkaar liggen; als op verschillende locaties gedraaid wordt, opnamedagen bundelen en crew, cast en het materiaal laten overnachten; carpoolen.” Verder: afval sorteren, een koelkast op de set zetten voor kliekjes, glazen en kopjes in plaats van plastic bekertjes, biodieselgeneratoren gebruiken of, nog beter, een werfkast aanvragen en via het net groene stroom gebruiken. “Al deze dingen moeten een reflex worden.”

Waarom hebben filmmakers koudwatervrees?

“Ze hebben drie grote angsten,” zegt Dumon. “Het gaat te veel geld kosten, het gaat te veel tijd kosten en we weten niet hoe het moet.” Een en twee kloppen niet, en op drie heeft het VAF iets gevonden (zie verder). Toegegeven, zegt Dumon, het is het lastiger om duurzaam te filmen voor internationale coproducties, omdat buitenlandse coproducenten niet altijd mee zijn in dit verhaal. “Vlaanderen is op dit vlak wel een voorloper in Europa.”

Wat doet het VAF?

“Films of tv-reeksen die productiesteun hebben gevraagd aan het VAF, worden uitgenodigd voor een gesprek om samen te bekijken hoe er duurzaam gefilmd kan worden,” zegt Evert Eriksson, medewerker eMission van het VAF. Dit traject is een voorwaarde voor de financiering. “De makers kunnen coaching krijgen. Als duurzaamheidsassistent begeleid ik ook de filmploegen in dit proces.” Het VAF ontwikkelde een aantal instrumenten waaronder een CO2-calculator specifiek voor de sector, een brochure, een draaiboek en een website met best practices. Met deze begeleiding kon het VAF tussen 2013 en 2015 de CO2-uitstoot van de Vlaamse film beperken van 83 ton CO2 tot 51 ton per film. 

Waarvoor krijgt het VAF nu steun van het Fonds?

In plaats van jonge filmmakers slechte gewoonten te moeten afleren, wil het VAF studenten in de filmopleiding van bij het begin de duurzame bril leren op te zetten. Vanaf het academiejaar 2016-2017 organiseert het VAF daarom in de filmopleidingen workshops duurzaam filmen. Jaarlijks worden ongeveer 100 studentenfilms geproduceerd, dus de ecologische impact is zeker niet verwaarloosbaar. Maar het is vooral een investering in de toekomst. “De studenten krijgen een theoretische workshop over duurzaam filmen,” zegt Eriksson. “In een praktische workshop passen we die kennis dan toe op hun eindproject. We zullen steekproefsgewijs een aantal van die eindproeven opvolgen. Voor docenten organiseren we gespecialiseerde technische workshops en we ontwikkelen een lessenpakket over duurzaam filmen.”

Drie vuistregels van duurzaam filmen

1.Goed begonnen is half gewonnen. “Het is belangrijk om al in de preproductiefase na te denken over hoe je je film duurzamer kunt maken,” zegt Siebe Dumon. “Op dat moment neem je beslissingen die een grote impact hebben voor een productie. Het VAF voert dit gesprek met elke producent van de films die het steunt, en dat is voor elke film een andere oefening.”

2.Hoe meer mensen betrokken zijn hoe meer effect de keuze voor duurzaam filmen heeft. “Voor een duurzame film heb je een duurzaamheidsassistent nodigt die motiveert, sensibiliseert en praktisch opvolgt,” zegt Dumon. “Maar als je echt het verschil wil maken, betrek je de hele crew, van bij het begin. De productieassistent die de catering regelt zal er dan bijvoorbeeld aan denken om en vrac appelen en peren van lokale pluk te kopen in plaats van mango en ananas.” 

3.Vraag input. Een crew loopt vol met mensen die hun vak door en door kennen. “Vraag hen naar hun ideeën, en naar de eventuele moeilijkheden. Vertrouw op die expertise want veel van de oplossingen zullen van hen komen.”

eMission label

Sinds 2015 kent het VAF het eMission label toe aan de duurzaamste film of tv-reeks. Een van de winnaars was regisseur-acteur Tom Van Dijck, met de fictiereeks ‘De elfde van de Elfde’. “De reeks kreeg het label onder andere omdat de makers een hele resem maatregelen namen voor heel veel aspecten van de productie,” zegt Dumon. “Zo werd er gecarpoold, werd de crew gezocht in de streek waar er gefilmd werd, waren er vegetarische maaltijden, en werd het afval maximaal gesorteerd.”