Apparaat op maat: energiezuinig bij energieschulden

Net de mensen die het meest gebaat zijn met energiezuinige toestellen die de stroomfactuur beperken, kunnen zich die aankoop niet veroorloven. Terwijl de Vlaamse overheid het lenen voor dergelijke aankopen heeft goedgekeurd, experimenteert Samenlevingsopbouw West-Vlaanderen met het huren van deze toestellen van de fabrikant.

Vlaamse energielening

Het project ‘Apparaat op maat’ dat Samenlevingsopbouw West-Vlaanderen en Provincie Antwerpen indienden bij het Fonds Duurzaam Materialen- en Energiebeheer wilde eigenlijk de twee formules – lenen en huren – zelf testen. De toenmalige Vlaamse minister van Energie Annemie Turtelboom was zo gecharmeerd door de leenformule dat ze de Vlaamse energielening openstelde voor de aankoop van energiezuinige huishoudtoestellen. Deel 1 van het project was uitgevoerd nog voor ze begonnen waren.

Leenformule niet van de grond

De formule komt echter niet van de grond. “In 2016 zijn in heel Vlaanderen maar 14 leningen verstrekt,” zegt Stefan Goemaere van Samenlevingsopbouw West-Vlaanderen. “Voor de Vlaamse Energiehuizen die de leningen regelen is er geen stimulans om deze dossiers aan te trekken en ze weten niet hoe ze de doelgroep van mensen in energiearmoede moeten bereiken. Die doelgroep, en zeker de mensen met schulden, vinden de weg niet naar de Energiehuizen. Velen kunnen of mogen bovendien zo’n lening niet aangaan omdat ze consumentenschulden hebben.”

Maandelijkse huur

Goemaere zet daarom door met het tweede luik van het project: het huren van energiezuinige toestellen van een fabrikant. Hij kon een grote speler, die ook zijn eerste stappen doet op het vlak van de circulaire economie, strikken. “De bedoeling is dat gebruikers het huishoudtoestel huren van de fabrikant voor zeven jaar, levering, installatie en garantie inbegrepen. De maandelijkse huur ligt lager dan het maandelijkse stroomverbruik voor hun oude toestel nu. Ze betalen die huur via een Vlaams Energiehuis dat alle bedragen doorstort aan de fabrikant.”

Langere levensduur

Voor de gebruikers in de doelgroep is er het voordeel dat ze zich geen zorgen hoeven te maken over de onvermijdelijke reparatiekosten voor een wasmachine, droogkast of koelkast, die meer dan nog bij andere gebruikers altijd ongelegen komen. Voor de multinational is de formule een aanmoediging om de toestellen duurzamer te produceren, met een langere levensduur. Bovendien blijft het bedrijf eigenaar van de schaarser wordende grondstoffen en kan het al in het ontwerp rekening houden met de recuperatie van die grondstoffen na gebruik. Tot slot is er een aanzienlijke besparing in de CO2-uitstoot door het lagere verbruik.

Betalen per wasbeurt

“Je zou nog verder kunnen gaan in dit huurmodel en gebruikers bijvoorbeeld bij een wasmachine de producent alleen laten betalen voor de eigenlijke wasbeurten van de machine die ze thuis hebben staan. Je kan de huurformule dan beginnen aan te passen naargelang het huishoudtoestel. Voor wasmachines kan dit werken, voor koelkasten niet.”

Experiment geslaagd?

De zestigtal deelnemers aan het experiment – mensen met energieschulden – zullen ook begeleid worden door Samenlevingsopbouw om andere aspecten – voor het milieu en voor de portemonnee – aan te pakken zoals de isolatie van de woning of veranderen van energieleverancier. Tegen volgend voorjaar worden de eerste resultaten verwacht. “Is het experiment geslaagd, dan overweegt minister van Energie Bart Tommelein om dit model in te voeren in de plaats van of naast het leenmodel.”