Houtkap in bermen: natuurvriendelijk, verkeersveilig, duurzaam

Reed je de voorbije maanden langs Vlaamse snel- en gewestwegen, dan kon je niet naast de massale houtkap in de bermen kijken. Met dit bermbeheer worden verkeersveiligheid en ecologie gecombineerd. Maar het kan beter, stelt BOS+,  dat met Trees from Traffic in 2014 laureaat was van het Fonds Duurzaam Materialen- en Energiebeheer. Met dit project onderzocht BOS+ hoe het geoogste hout uit wegbermen kan ingezet worden voor duurzame energieproductie. Rik De Vreese van BOS+ geeft de drie belangrijkste aanbevelingen mee.


1. Plannen

De grote kap dit voorjaar langs de Vlaamse snel- en gewestwegen kwam er onder andere na klachten van verenigingen van motor- en autobestuurders. Hogere bomen en overhangende takken zouden de veiligheid in het gedrang brengen. Een terechte bezorgdheid. Maar zo ver komt het niet als achterstand in het beheer van de wegbermen vermeden wordt. Daarvoor moet er beter gepland worden. “Met een beheerplanning wordt de kap op verschillende plaatsen langs Vlaamse gewestwegen op elkaar afgestemd. Idealiter wordt elke kant om de tien tot vijftien jaar gekapt. Zo worden de bomen niet te hoog, is er voldoende volume om efficiënt te werken, en kunnen bomen, planten en dieren stand houden in onze wegbermen.”

2. Communiceren

“Het is belangrijk dat de overheid uitlegt waarom ze houtkanten heeft en waarom ze die geregeld kapt,” zegt De Vreese. “Als ze niet kapt, groeien de bomen te hoog en krijg je een bosbiotoop. Door regelmatig en gepland te kappen, behoud je de houtkantbiotoop en geef je ruimte aan de soorten die aan houtkanten gebonden zijn. In plaats van het hout te exporteren voor verbranding in grootschalige buitenlandse centrales, kan je het geoogste hout gebruiken voor lokale energieproductie in kleinere biomassaketels. De groene warmte kan gebruikt worden om scholen of sporthallen of gemeentehuizen te verwarmen. Dat is een mooi verhaal van de korte keten.”

3. Slimmer aanpakken

Op dit moment schrijft de Vlaamse overheid een opdracht uit voor het beheer van de bermen en geeft ze de snippers uit handen. De transporteurs van de houtsnippers zijn de eigenaar van de snippers en leveren ze tegen betaling aan verwerkers (voornamelijk houtindustrie of biomassacentrales). “Dat kan de overheid wellicht slimmer aanpakken. De Vlaamse overheid moet zelf actiever bepalen waar de snippers naartoe gaan en de opbrengst houden om te herinvesteren in het beheer van de bermen. Alleen op die manier kan er een duurzamer gebruik van de houtsnippers worden gegarandeerd.”

De aanbevelingen naar beheer en beleid van wegbermen zijn gepubliceerd in Bosrevue, het online tijdschrift van BOS+.